Czy status działki budowlanej pozwala wyciąć drzewa?
Samo przeznaczenie gruntu pod zabudowę nie daje automatycznie prawa do usunięcia rosnących na nim drzew. Właściciel lub inwestor musi ustalić, jakie przepisy mają zastosowanie do konkretnego drzewa i nieruchomości. Znaczenie mają przede wszystkim gatunek i obwód pnia, cel wycinki, status osoby usuwającej drzewo oraz ewentualna ochrona przyrodnicza lub zabytkowa terenu.
Podstawowe zasady określa ustawa o ochronie przyrody. W zależności od okoliczności wycinka może być zwolniona z formalności, wymagać zgłoszenia zamiaru usunięcia albo uzyskania zezwolenia. Dlatego przed rozpoczęciem robót budowlanych należy odrębnie sprawdzić procedurę dotyczącą drzew. Pozwolenie na budowę, zgoda na zabudowę czy przeznaczenie działki w planie nie zastępują wymaganych zgłoszeń i zezwoleń.
W praktyce warto zacząć od ustalenia, kto jest właścicielem nieruchomości, jaki jest cel usunięcia drzewa, czy działka lub jej część figuruje w rejestrze zabytków oraz czy na drzewie lub w jego otoczeniu mogą występować chronione gatunki. Taka weryfikacja pozwala dobrać właściwy tryb i uwzględnić terminy urzędowe w harmonogramie inwestycji.
Kiedy drzewo można usunąć bez zgłoszenia i zezwolenia?
W wielu przypadkach o podstawowym trybie decyduje obwód pnia. Mierzy się go na wysokości 5 cm od ziemi, a wynik porównuje z progiem właściwym dla gatunku. Jeżeli obwód nie przekracza odpowiedniej wartości, zasadniczo nie trzeba składać zgłoszenia ani wniosku o zezwolenie na podstawie tych progów.
- 80 cm dla topoli, wierzb, klonu jesionolistnego i klonu srebrzystego;
- 65 cm dla kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej i platanu klonolistnego;
- 50 cm dla pozostałych gatunków.
Pomiar należy wykonać starannie, a w razie wątpliwości co do gatunku lub miejsca pomiaru warto zachować zdjęcia i zapisany wynik. Jest to szczególnie przydatne przy drzewie rozwidlonym albo o nietypowym kształcie pnia. Gdy obwód przekracza próg, nie oznacza to jeszcze, że każda wycinka wymaga zezwolenia. Trzeba dodatkowo sprawdzić, czy w danej sytuacji możliwe jest zgłoszenie, czy też konieczne będzie uzyskanie decyzji.
Zwolnienie z formalności dotyczących samego drzewa nie uchyla innych ograniczeń. Nadal trzeba uwzględnić między innymi ochronę gatunkową zwierząt, ochronę obszarową oraz status zabytkowy nieruchomości. Przed rozpoczęciem prac należy więc ocenić nie tylko obwód pnia, lecz także lokalizację i przyrodnicze znaczenie drzewa.
Kiedy wystarczy zgłoszenie zamiaru usunięcia drzewa?
Jeżeli obwód przekracza wskazany próg, osoba fizyczna może skorzystać z procedury zgłoszenia, gdy drzewo rośnie na jej nieruchomości, a planowana wycinka ma cel niezwiązany z działalnością gospodarczą. To rozwiązanie nie przysługuje automatycznie każdemu właścicielowi, firmie ani inwestorowi. O możliwości zastosowania trybu decydują łącznie status osoby, własność nieruchomości i cel usunięcia drzewa.
Po otrzymaniu zgłoszenia urząd ma 21 dni na przeprowadzenie oględzin. Następnie może wnieść sprzeciw w drodze decyzji w ciągu 14 dni od oględzin. Jeżeli sprzeciw nie zostanie wniesiony, można przystąpić do wycinki, pamiętając o zachowaniu dowodu zgłoszenia i odnotowaniu terminów. Przed usunięciem drzewa warto upewnić się, że procedura została zakończona i nie pojawiły się dodatkowe przeszkody.
Po oględzinach drzewo należy usunąć w ciągu 6 miesięcy. Jeżeli ten termin upłynie, zamiar wycinki trzeba zgłosić ponownie. Ma to znaczenie przy planowaniu robót, które mogą zostać przesunięte z powodu pogody, zmian w projekcie lub opóźnień na budowie.
Jak zastosować progi w praktyce?
Jeśli na działce budowlanej rośnie dąb o obwodzie 55 cm, zmierzonym na wysokości 5 cm od ziemi, przekracza on próg 50 cm obowiązujący dla pozostałych gatunków. Osoba fizyczna, która usuwa go ze swojej nieruchomości w celu niezwiązanym z działalnością gospodarczą, może podlegać procedurze zgłoszenia. Jeżeli wycinka wiąże się z działalnością lub inwestycją, trzeba ustalić, czy wymagane jest zezwolenie. Sam wynik pomiaru nie rozstrzyga więc o całej procedurze.
Kiedy trzeba uzyskać zezwolenie na wycinkę?
W przypadku większych drzew usuwanych w związku z inwestycją lub działalnością gospodarczą co do zasady należy uzyskać zezwolenie, chyba że w konkretnej sytuacji obowiązuje ustawowe zwolnienie. Organ rozpatrujący sprawę może brać pod uwagę między innymi gatunek i rozmiar drzewa, przyczynę jego usunięcia oraz położenie nieruchomości. Przed złożeniem wniosku warto zatem zgromadzić informacje o drzewie i jasno określić planowany zakres robót.
Zezwolenie wydaje zasadniczo wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Jeżeli nieruchomość lub jej część jest wpisana do rejestru zabytków, właściwy może być wojewódzki konserwator zabytków. Właściwość organu oraz ewentualne dodatkowe uzgodnienia należy sprawdzić przed rozpoczęciem prac, ponieważ zależą od statusu i położenia działki.
Usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia może prowadzić do administracyjnej kary pieniężnej. Nie warto więc zakładać, że planowana zabudowa sama uzasadnia wycinkę albo że formalności można uzupełnić już po rozpoczęciu robót. W razie niepewności bezpieczniej jest ustalić właściwy tryb z urzędem przed wejściem wykonawców na teren.
Jak ochrona przyrody wpływa na termin wycinki?
Przepisy dotyczące ochrony drzew nie wprowadzają ogólnego zakazu wycinki w określonych miesiącach roku. Nie oznacza to jednak, że można usuwać drzewo bez względu na porę i jego otoczenie. Niezależnie od obowiązku zgłoszenia lub uzyskania zezwolenia trzeba chronić gatunki objęte ochroną, w tym ich miejsca rozrodu i odpoczynku.
Ochrona gatunkowa działa niezależnie od tego, czy samo drzewo wymaga formalności na podstawie progów obwodu. Przed wycinką należy sprawdzić, czy drzewo nie jest siedliskiem lub miejscem rozrodu chronionych zwierząt. Jeśli pojawiają się wątpliwości, warto zasięgnąć informacji u właściwego organu ochrony przyrody i nie rozpoczynać prac do czasu ich wyjaśnienia.
Przy planowaniu inwestycji coraz większe znaczenie ma łączne uwzględnienie ochrony przyrody, ograniczeń obszarowych i uwarunkowań zabytkowych. Dlatego harmonogram powinien obejmować czas na pomiary, oględziny urzędu, ewentualne postępowanie o zezwolenie oraz sprawdzenie ograniczeń przyrodniczych. Pozwala to uniknąć sytuacji, w której gotowy do rozpoczęcia budowy projekt zostaje wstrzymany z powodu niezałatwionych formalności dotyczących drzew.
Najbezpieczniej ustalić kolejno gatunek i obwód pnia, właściciela działki, cel wycinki oraz status nieruchomości. Następnie należy sprawdzić, czy wystarczy brak formalności, wymagane jest zgłoszenie, czy potrzebne będzie zezwolenie lub dodatkowe uzgodnienia. Dopiero po potwierdzeniu właściwego trybu i uwzględnieniu ochrony przyrody można planować usunięcie drzewa w ramach robót budowlanych.
Materiały źródłowe
- https://www.gov.pl/web/gdos/sytuacje-w-ktorych-nie-jest-wymagane-zezwolenie-na-usuniecie-drzew-i-krzewow
- https://www.gov.pl/web/gdos/ochrona-zadrzewien